Andalucía e o País Vasco erixíronse nos últimos días en comunidades rebeldes e insumisas con algunhas das reformas aprobadas polo Goberno central e xa comunicaron publicamente que non as aplicarán.

A elas uníronse outras como Cataluña, Canarias e, en menor medida, Navarra, que puxeron en dúbida tamén algunhas decisións do Executivo de Rajoy, e estudan, nalgúns casos, recorrer aos tribunais, especialmente polos axustes en educación e sanidade.

Cataluña advertiu hai case un mes, en resposta ao anuncio de recortes por 10.000 millóns de euros en sanidade e educación, que son competencias transferidas. Navarra tamén mostrou dúbidas sobre como lle afectará, mentres que para Canarias os recortes van situar a España "nun salto atrás de máis de 40 anos", polo que estará "enfronte".

Ademais, o Goberno pode aplicar "medidas coercitivas" a Cataluña e intervir as súas finanzas, como contempla a Lei de Estabilidade Orzamentaria, xa en vigor tras a súa publicación no BOE, se inclúe os 211 millóns da liquidación de 2009 como un ingreso no seu Plan de Axuste, xa en poder de Facenda e que, como o resto de plans, será debatido no Consello de Política Fiscal e Financeira que, probablemente, celebrarase o día 16.

ANDALUCÍA, NA LIÑA VERMELLA
A escalada de tensión aumentou nas última horas coas declaracións, onte venres, do vicepresidente andaluz, Diego Valderas, para quen é un "acto de coherencia" non aplicar a reforma laboral aos traballadores públicos da Xunta, o que, en todo caso, faríase por imperativo legal.

Os servizos xurídicos da Xunta de Andalucía ultiman os informes para expor recursos ante o Tribunal Constitucional polos recortes do Goberno central nos servizos sanitarios para os inmigrantes indocumentados.

O Goberno vasco asegurou o xoves que, a pesar dos recortes, aos inmigrantes irregulares en Euskadi seguiráselles atendendo. E o venres, o seu lehendakari, Patxi López, anunciou ante o Pleno do Parlamento que "en breve" o Executivo presentará un recurso de inconstitucionalidade contra as medidas de axuste en sanidade e educación, ao invadir competencias.

SANTAMARÍA PIDE ''DIÁLOGO''...
Tras o Consello de Ministros de onte, preguntada por estes recursos, a vicepresidenta, Soraya Sáenz de Santamaría, pediu "diálogo" para lograr unha "mellor ordenación territorial". Recordou que esas reformas foron aprobadas nas respectivas conferencias sectoriais, nas que están representadas todas as comunidades.

... E OS EXPERTOS OPINAN: FALARÁ O TC
Dous catedráticos de Universidade coñecedores da cuestión autonómica coincidiron, consultados por EFE, en que se trata de saber quen ostenta a competencia, e que será o Tribunal Constitucional o que finalmente decida.

Para o director do Máster de Comunicación Política da Universidade de Navarra, Carlos Barrera, esas decisións das autonomías constitúen "un pulso" entre estas e o Goberno central.

Ao seu xuízo, hai un "compoñente político interno" ao ser comunidades nas que o PP "non ten o Goberno" e constitúen "un centro de resistencia " contra medidas coas que "non comulgan politicamente". Hai que dilucidar quen retén plenamente a competencia e a "forza coercitiva" para levalas a cabo e augurou que, para iso, "máis temperán que tarde", terá que actuar o Tribunal Constitucional.

Para Barrera, esas medidas de axuste hai que aplicalas rapidamente e se se retardan ao levar o conflito ao Constitucional, complícase aínda máis a situación, que pode afectar, incluso, aos mercados, a institucións supranacionales e á UE, ao sementar máis desconfianza sobre a capacidade do Goberno para reducir o déficit público.

Tras insistir en que o asunto é complicado, anima ao Executivo central a facer un papel de diplomacia "interior" e de ''convencemento" coas autonomías, para convencelas de que "ou imos todos xuntos ou nos afundimos todos xuntos".

''INTERPRETAR'' A CONSTITUCIÓN
Respecto de se as comunidades teñen a capacidade de variar as reformas previstas polo Goberno, Barrera afirma que é "un terreo moi pantanoso" porque "hai que interpretar" a Constitución e os respectivos Estatutos para saber a quen corresponde a competencia. Por esta e outras circunstancias, cre que hai "un replantexamento" por parte dalgúns do Estado autonómico.

Fermín Bouza, catedrático de Opinión Pública na Universidade Complutense, precisa que son "medidas moi fortes", que implican "unha asunción" das autonomías desa "mesma política" do Goberno central, o que "sempre é un problema". "É unha proba de autonomía das autonomías", continua Bouza, para quen se trata de " un problema continuado" e que "non está ben resolto".

Destaca que é difícil que se comprometan unhas autonomías que defenden o Estado de benestar e son de esquerdas "con medidas tan radicalmente distintas". Ao seu xuízo, se aplicasen esas políticas "desaparecería a posibilidade de que unha autonomía" faga as súas e recoñece que "nunca" houbo tantas diferenzas entre un Goberno central e as comunidades, aínda que "tamén é unha novidade o da crise".

Non se pronuncia sobre se a Constitución permíteo e remítese ao Tribunal Constitucional, que terá que pronunciarse. Ata entón, as comunidades poden aplicar as súas políticas e, "despois, que me quiten o bailao". Para o catedrático, trátase dun problema político, porque son autonomías de distinta cor ao do Goberno central e tamén autonómico e constitucional, de se poden ou non "facer unha cousa así".

Indica que "é unha forma de medir o grao de autonomía dunha autonomía" e, aínda que ocorreu máis veces, a novidade é que "as medidas que se están tomando son moi fortes e, xa que logo, as políticas de non obediencia destas medidas teñen un altofalante moito máis alto".