O independentismo galego tamén ten representación para estas eleccións autonómicas nas listas que presenta Nós-Unidade Popular, unha organización que naceu no ano 2001 e que mantén viva a reclamación do dereito de autodeterminación.

Ademais de falar sobre os puntos programáticos da formación de cara aos comicios, a conversa co ferrolán Mauricio Castro xira tamén arredor de temas como a situación económica actual e a do galego, amosando sempre a súa análise, afastada do pensamento dos grandes grupos políticos galegos.

Pregunta: Que é o que se xoga Nós-UP nestes comicios autonómicos?

Resposta: Nos-UP tiña a intención de que se presentase unha candidatura única de esquerdas, soberanista, e precisamente realizamos a proposta a partir do mes de maio, porque cremos que existe un sector social importante dentro do pobo traballador galego que votaría por unha alternativa independentista e anticapitalista.

Hai dúas listas porque a outra preferiu concorrer en solitario. Isto para nós é negativo porque dispersa o voto soberanista . Entón o que se xoga Nós-UP non é a entrada no Parlamento senón que os sectores independentistas teñan un espacio social que está pola ruptura democrática, que defenden o dereito a autodeterminación fronte as políticas dos grandes partidos.

P: Cales son as razóns desta división nas listas independentistas?

R: No mes de maio dirixímonos aos sectores existentes e houbo unha reunión presencial á cual a FPG non asistiu. Iso impediu que puidesemos sentarnos a falar a partir dun programa común, porque realmente temos programas moi semellantes, e chegar a acordos. Cos outros colectivos que apareceron e que falaron connosco acordamos que non se podía levar a cabo o proxecto coa exclusión da FPG.

Non sabemos cales foron as razóns da FPG, o que temos claro é que nós non queriamos apresentarnos como Nos-UP, queriamos unha lista única.

''O BNG e o PSOE aplican as mesmas políticas que Fraga''
P: O ideario independentista ten peso na sociedade galega?

R: Os inquéritos que apareceron hai pouco un xornal galego falan de entre un 8-10% de galegos que se senten só galegos. Iso é unha base obxectiva, superior á barreira do 5% que establece a lexislación para entrar no Parlamento.

O problema é que parte desa porcentaxe está ofrecendo o seu voto ao digamos, mal menor, o BNG, como o chamado voto útil. Nese sentido era fundamental a nosa proposta, pois non sería tan só a soma de dúas forzas senón que integraría tamén a unha parte do electorado que é votante do Bloque.

P: No independentismo hai xente que militou no Bloque e que xa hai anos rachou con el. Cales son as análises que se fixeran naquel momento e como se ve hoxe esta organización?

R: É certo que a orixe dalgunhas organizacións independentistas veu de xente que marchou do BNG. Nos-UP naceu no ano 2001, formado en parte por xente que viña do Bloque e tamén por xente que non pasara por alí, que militaba directamente no independentismo. Naquela altura a nosa era a única forza que xa denunciaba a deriva que ía ter o BNG de cara a converterse nunha forza neoliberal integrada no sistema. O que pasou co seu acceso ao Goberno autonómico  foi a confirmación disto.

O que fai o BNG ao igual que o PSOE é aplicar as mesmas políticas que aplicaba Manuel Fraga hai anos. Por iso cremos que iso do voto útil é unha falacia. O realmente útil é ir artellando un voto que non pase polas políticas que realizan os tres grandes partidos, unha alternativa independentista e anticapitalista. Agardamos que no futuro integremos unha candidatura unitaria que non puido ser nesta ocasión.

Soberanismo, socialismo e feminismo
P: Cales son os puntos básicos do seu programa electoral?

R: Son tres eixos. O primeiro é o soberanismo, non defendemos unha reforma do Estatuto de Autonomía, senón unha consulta directa ao pobo galego sobre o seu estatus xurídico-político. E a nosa proposta concreta nunha consulta coma esa sería o independentismo, constituir un estado galego tal coma fixeron outras nacións sen estado nos últimos anos no continente europeu.

O segundo é o de construción social, ante a situación actual de crise defendemos un programa anticapitalista, de nacionalización do sistema financeiro, das grandes empresas, industrias... ou sexa un programa socialista, en liña co que se está facendo en países como Venezuela, Bolivia e outros.

E un terceiro eixo é o de xénero, cun apoio total ás políticas de contido feminista. De feito, de forma simbólica, colocamos catro mulleres de cabeza de lista polas catro provincias para reivindicar iso, fronte aso parches que practican as institucións en problemas tan graves como a violencia machista que deixa tantas mortes ao ano no país.

''O capitalismo é corrupto e especulador''
P: Como analizades desde as vosas coordenadas ideolóxicas a chegada da actual crise económica?

R: Facemos unha análise diferente da que están facendo todos os partidos incluido o BNG. Estes  falan de que a orixe do problema está na especulación e que foron unha serie de grandes empresarios os que iniciaron a crise. Na nosa opinión a crise capitalista é consubstancial ao sistema e a especulación é cobsustancial ao sistema, é dicir que non é que houbese tres ou catro capitalistas que fosen corruptos e especuladores senón que o propio capitalismo é corrupto e especulador.

 Ese modelo de búsqueda do lucro co mínimo de investimentos e co mínimo de dereitos sociais tiña que quebrar. É certo que en este momento a quebra é maior porque en lugar de ser unha crise localizada rexionalmente, como pasou en anteriores ocasións, é unha crise que debido ao caráter global do capitalismo é unha crise xeralizada do sistema, que ten o risco de entrar en colapso.

E nós cremos que non valen os parches, que como a maioría da poboación galega son asalariados o protagonismo deben asumilo estas masas asalariadas. Entón defedemos unha política unitaria das forzas populares que obrigue aos capitalistas a facerse cargo dos custos orixinados pola crise e que non se faga o de sempre que é socializar as perdas  e localizar os beneficios sempre a favor dos mesmos.

P: Como poderia ser a saída a esta crise?

R: É unha crise estrutural pero iso non significa que o sistema vaia a cair sen máis. O capitalismo pode ter crises moi profundas pero acabará recuperándose ou converténdose en algo peor.

É imprescindible que a clase traballadora vaia acadando cada vez máis cotas de poder, iso é o que chamamos democracia participativa, que a xente poida asumir nas súas mans o poder, xestionar os problemas económicos e superar esa crise en dirección a un sistema socialista porque senón o capitalismo quedará enquistado como un sistema de xerador de inxustizas.

''Os idiomas non se abandonan de forma voluntaria''
P: A lingua é un tema que está a cobrar importancia na campaña electoral, cal é a actual situación do galego?

R: Hai estudios de campo que establecen que existe unha tendecia ao abandono do idioma especialmente nas xeracións máis novas. E os idiomas non se abandonan de forma voluntaria. O normal nunha comunidade lingüística normalizada e que se manteña a lingua propia sen ningún problema.

Se hai unha substitución lingüística como acontece en Galicia é porque hai uns mecanismos sociais que conducen nesa dirección. As escolas seguen a ser unha maquinaria de españolización linguistica, a situacióndos medios de comunicación (un 90% están en español), ou a administración da xustiza, as relacións laborais...

Esto demostra que se trata de mecanismos colectivos, non de escollas individuais, entón no noso programa electoral, introducimos mecanismos colectivos para garantir un dereito do noso pobo, o dereito á  lingua.

P: Cales son as vosas propostas en materia de lingua?

R: Somos a única formación que propón que o galego sexa a única lingua oficial de Galicia. Parécenos que hai que rexeitar o concepto de bilingüismo harmónico, que defenden os tres partidos do Parlamento, e comezar a falar da oficialidade primeira do galego.

Unha segunda proposta é que se recoñeza oficialmente a unidade lingüística galego-portuguesa, xa que nos parece un erro que tendo unha lingua cunha proxección internacional non aproveitemos iso. Debe haber un achegamento entre as delegacións dos países, reorientar as políticas cara este espacio luso-galego-brasileiro e que haxa tamén unha reforma ortográfica nese sentido.

P: Tra-lo debuxo que fixeches da situación da lingua, a que se debe que haxa sectores da sociedade que digan que o galego se está a impoñer?

R: O PP cando tiña o poder fixo unha serie de políticas cosméticas nas que parecía que fomentaba o galego pero en realidade o que facían eran adormecer aos sectores normalizadores con mensaxes coma os do bilingüismo harmónico. Agora. O PSOE e BNG están no goberno e están a desenvolver as mesmas políticas, pero o PP agora está na oposición.

Entón, o PP, que responde a unhas dinámicas estatais  de enfrontarse aos nacionalismos periféricos e ás linguas periféricas, o que fai é alimentar a un sector ultra, que é o que formou Galicia Bilingüe, que conta co apoio de Falange, UpyD. Entón o PP apoiou esta manifestación como forma de facer oposición ao biparttito a través da lingua.

Pero iso non responde a unha realidade social, os datos amosan que o galego está en diminución. Houbo algún avance nos aspectos da vida institucional, pero a situación nos medios e incluso no ocio, que non podes ver ningún filme en galego, é a que describimos antes. No ensino, o español é a primeira lingua veicular.

Entón o que hai é unha falacia daqueles que queren impoñer definitivamente o español e que aproveita que o PP está na oposición para utilizar o galego como arma política contra o goberno actual, non porque o goberno estea favorecendo os dereitos dos galegofalantes, senón porque se trata de buscar calquera argumento para facer como pura oposición parlamentaria.

Resultados do 1-M
P: Que resultado agarda sacar Nós-UP o 1-M?

R: Non é fácil vaticinalo. Somos unha forza pequena, de recursos limitados e os medios de comunicación non prestan poucas posibilidades de participación. É difícil chegar ao público nunha campaña que está copada polos presupostos multimillonarios dos grandes partidos. Se a iso lle sumamos a división que ten lugar no independentismo galego, os resultados ainda han ser mais reducidos para nós.

Ao que aspiramos e a que se vaia conformando unha base social crítica dende a esquerda, en clave soberanista, que nun futuro  permita incluso ter representación nas intitucións como esquerda independentista e anticapatilista.

P: Cales cre que serán os resultados dos grandes partidos nos comicios?

R: Vaise manter o bipartito. O PP ha continuar na oposición. O apelo ao voto úti que fai o BNG e o PSOE é simplemente para ter máis peso no futuro goberno. Haberá 4 anos máis de continuismo de tódalas formas. Non hai posibilidade dunha mudanza real.

P: No caso de ter un escano no Parlamento, cal seria o traballo a desenvolver por Nós-UP?

R: Primeiro, unha oposición total á dereita española do PP. Recoller nas rúas as reivindacións dos mevementos sociais e funcionare como vehículo para transmitir todas esas propostas. Defender a democratización do sistema, baixando o 5%, favorecer a participación da xente a través das iniciativas lexislativas, favorecendo a revogabilidade dos cargos e o control sobre os parlamentarios para evitar casos de corrupción... Sempre defendendo noso programa político.