Cando se cumpren 25 anos da volta dos restos de Castelao ao Panteón dos Galegos Ilustres, o presidente do Goberno galego fixo entrega das medallas que levan o nome do ilustre galeguista e que recoñecen a labor de cidadáns galegos que destacaron no eido artístico, literario, doutrinal, social ou en calquera outra faceta da actividade humana.

"Non hai unha forma única de entender o amor á nosa terra". Nesta frase resúmese un coidado discurso que se afastou do protocolo para situarse no eido da reflexión política, e no que Feijóo apelou en reiteradas ocasións á necesidade de atopar un galeguismo cordial afastado de ser "un reduto selectivo ou unha distinción que algúns reparten con avaricia". O titular da Xunta abrazou o galeguismo e resaltouno como "a alma ideolóxica do noso país", e avogou por facer del "un punto de encontro" das pluralidades que conviven en Galicia.

Saber escoitar o que pide o pobo
Esta chamada ao consenso foi realizada no acto de entrega das Medallas Castelao 2009, que reuniu no Museo do Pobo Galego ao executivo autonómico, representantes de todos os grupos parlamentarios e diferentes personalidades da sociedade galega. Por suposto, tamén acudiron os galardoados.

De todos eles dixo Feijóo que practican o galeguismo "como outros o fixeron no seu momento". Aludindo a históricos como Ramón Piñeiro --recén homenaxeado no Día das Letras, de quen o presidente galego dixo que "non era necesario ser afín ao Partido Galeguista para sentirse atraido por Castelao"-- ou Otero Pedrayo, falou dunha "estirpe de homes que sementou o galeguismo cordial" que agora promulgan os populares. O presidente galego confiou en "que eles nos sigan guiando, e que nós saibamos escoitar o que nos pide o pobo".

Nun momento no que as medidas do Goberno autonómico dividiu o arco parlamentario en dúas posturas enfrontadas en materia lingüística, Feijóo aproveitou o acto de homenaxe para sinalar que na actualidade --e tomando prestada unha frase pronunciada hai décadas por Ramón Piñeiro-- "a autonomía segue a ser un roteiro orientado ao porvir e o galeguismo a nosa principal bagaxe para percorrelo". Iso si, afirma que é necesario "adaptalo á pluralidade social para que permita non só reafirmar aos convencidos, senón incorporar aos indiferentes e mesmo buscar a complicidade dos reticentes".

Feijóo loa o traballo dos galardoados
Nun acto no que non faltaron representantes institucionais, da sociedade, da política e da cultura galegas, os galardonados agradeceron o recoñecemento. Foron a investigadora Tarsy Carballas; o doutor e internista Fernando Diz-Lois Martínez: o médico e etnógrafo Luciano García Alén; o tradutor Fernando Pérez Barreiro Nolla; e o investigador e divulgador da cultura galega Marcos Valcárcel López.

Na súa intervención, Feijoo valorou a súa traxectoria e a súa entrega a Galicia, na que tamén recoñeceu o seu galeguismo: “o traballo agrobiolóxico de Tarsy Carballas, que nos permite coñecer mellor o humus do que estamos feitos, é galeguismo".

"A devoción médica do doutor Fernando Diz-Lois é galeguismo; é galeguista a inquedanza que latexa no labor humanista de Luciano García Alén; Marcos Valcárcel, a quen alguén chamou axeitadamente o ‘intelectual elegante’, personifica o galeguismo; e existe outro galeguismo políglota e cosmopolita que leva a Fernando Pérez-Barreiro Nolla a sacar a Shakespeare do Globe londinense, para traelo á nosa lingua”.

• A PEGADA DOS HOMENAXEADOS

Recoñecida é a labor investigadora da edafóloga María Tarsy Carballas, especialmente no ámbito dos incendios forestais e na reforestación dos espazos queimados. É doutora en Farmacia pola Universidade de Santiago de Compostela, e profesora de Investigación no Instituto de Investigacións Agrabiolóxicas de Galicia e autora de máis de 230 publicacións.

O doutor Fernando Diz-Lois Martínez mereceu o galardón por ser un internista de prestixio que centrou o seu labor profesional no sistema sanitario público. Desde 1973 exerce como xefe do departamento de Medicina Interna do Complexo Hospitalario Universitario da Coruña (CHUAC), labor que compaxina coa docencia universitaria. Está detrás da posta en marcha de unidades de curta estancia no ámbito hospitalario, o que elevou a rotación e a eficiencia dos centros sanitarios.

Luciano García Alén é médico e etnógrafo, ademais de fundador e primeiro presidente do Club Nacionalista Alén Nós e pai fundador do Museo do Pobo Galego. Entre os anos 50 e 70 participou na organización e desenvolvemento do Museo de Pontevedra e na súa actividade en favor da cultura galega resaltan diversos traballos e investigación. Ademais, é o responsable de que se conserve unha importante documentación escrita e gráfica de recipientes que, de non ser por el, terían desaparecido.

Fernando Pérez-Barreiro Nolla é tradutor do inglés e chinés e a súa traxectoria profesional levouno a exercer cargos de relevancia en organismos e institucións de alto nivel mundial como membro dos equipos dos servizos exteriores da BBC en Londres, profesor en prestixiosas universidades inglesas ou xefe dos servizos de tradución da organización internacional do café. É autor da primeira tradución dunha obra teatral de Shakespeare para o galego e das primeiras traducións directas do chinés ao galego. Del destaca o seu traballo en favor da internacionalización da cultura galega a través da palabra.

O último dos galegos que nesta edición recibiu a medalla Castelao é o ourensán Marcos Valcárcel López. Doutor en Xeografía e Historia e Catedrático de Lingua e Literatura Galegas, exerce como docente no ensino secundario. Marcos Valcárcel conta cunha longa traxectoria como investigador, divulgador da cultura galega e dinamizador cultural, xornalista de opinión, estudioso da historia cultural, literaria e a política de Ourense. A súa 'pluma' é responsable do blog 'As uvas na solaina', un dos de maior prestixio do país.