Xosé Manuel Seivane naceu na parroquia de Fonmiñá, no municipio chairego da Pastoriza, e foi alí onde aniñou o seu sono de ser facedor de gaitas, unha inquedanza que materializou en 70 anos de carreira profesional e no selo Seivane, que en todo o mundo é sinónimo de calidade e bo facer na construción de cornamusas.

É o día do seu aniversario e o patriarca Seivane, orgulloso do seu clan de luthieres e músicos, é un conversador ameno cunha memoria a proba do tempo. Este sábado, ás 17.00 horas, no obradoiro dos Seivane haberá festa rachada na honra de Xosé Manuel.

Pregunta: Como lle deu polo de facer gaitas?

Resposta: Comecei de chaval e mentres viva e teña forzas e algo de coñecemento seguirei baixando ao taller. Non pasa un día sen que non vaia e é un pracer poder facelo.

P: Moito cambiou o conto desde aquel primeiro taller que tivo en Fonmiñá no 39 a este moderno de Cambre, non si?

R: Cambiou como da noite ao día, neniña! Con dicirche que o primeiro torno de ballesta o fixen eu mesmo! E nunca vira un! Saqueino por un debuxo da enciclopedia que tiñamos na escola, no que viñan aparellos de traballo... Fixeime na cousa e saqueino.

P: E púxose a facer gaitas...

R: Todo foi porque os meus pais mercáronme unha gaita moi boa. Con dicirche que era o ano 34 e costou trinta e tantas pesetas...

P: Un capital.

R: E tanto. Era unha gaita moi boa, que chamaba a atención.

P: E sabe quen a fixo?

R: Non recordo como se chamaba.

P: Pero a vostede prendeulle a gana de ser luthier...

R: Eu ía coas vacas e cavilaba niso. O meu pai dicíame: "Amigo, iso malamente; é moi difícil". Queríame sacar a idea.

P: Pero non deu.

R: Que va! O meu pai era un artista e axudoume a facer as ferramentas. Eu copiei pola gaita que tiña e saiume unha perfecta e xa pensei que sabía moito. E o meu pai: "Miñaxoia, que vas saber!". E tiña razón. Fixen unha segunda sen copiar pola outra e non afinaba. E empecei a cavilar onde estivera o fallo e seguín a facer.

P: E logo tocoulle facer o servicio militar en Pontevedra e alí que se foi coa gaita feita de seu...

R: Na banda militar tocabamos e aprendiamos marchas militares.  Estaba todo afinado en si bemol e as gaitas eran brillantes, en si natural... e aquilo era... Puxéronme de encargado e non había quen afinase e había que ir a un desfile a Valladolid. O capitán preparou unha marcha e díxome: "Seivane, esas gaitas no afinan". Eu xa o sabía.

P: E que fixo vostede?

R: Había un chaval de Ponteareas e a súa gaita e máis a miña soaban perfectas. E respondinlle: "Señor capitán, vamos a tocar yo y más el otro compañero". E saiu ben. E o capitán preguntoume que quen fixera a miña gaita; eu díxenlle que a fixera eu. "¿Se compromete a hacer todos los punteros?", preguntoume. E dábame un mes de permiso...

P: E deu feito os punteiros?

R: Eu falei con rapaz de Ponteareas e conteillo todo. "Metinme no que non sei", díxenlle. Eu non volvera á casa desde que empezara o servicio e non sabía se alí quedaría algo da madeira que deixara... O de Ponteareas tivo unha idea: "Estén tranquilo; veste comigo a Ponteareas xunta o home que fixo a miña gaita". E alí nos fomos.

P: E construíron os punteiros.

R: Estivemos alí traballando unha semana. Ese home foi o que me animou a seguir cando colleu a gaita que eu fixera en Fonmiñá. "Ten o corpo mal feito, pero os buratos están no sitio", díxome. Que contento quedei. E deume o mellor consello: "Se podes e che reina e tes afición, segue, porque vales para isto".

P: E logo do servicio foi parar á Ribeira de Piquín.

R: Eu fora tocar cun grupo que tiña. Vin alí unha rapaza e comecei bailar con ela de broma, que eu tiña unha moza en Fonmiñá... Pero coa broma establecinme alí e na Ribeira vivín ata hai 14 anos, que viñeron a Cambre os fillos e abriron o taller co mesmo nome e decidiron que había que unificalo todo...

P: E ata hoxe.

R: Levo tres anos retirado, pero non podo pasar un día sen ir ao obradoiro: é a miña vida e moito me deu que estudar e que argallar.

P: E por alí pasan gaiteiros de todo o mundo. Como o leva?

R: Non hai nada como ver a rusos, chinos ou americanos, que non saben falar galego, pero tocan a gaita. Non sei explicalo; é un orgullo moi grande. Eu sempre dixen que a gaita é o símbolo de Galicia e morrerei niso. En Galicia hai gaitas moi boas e hoxe unha gaita pode tocar cunha sinfónica, cun grupo de rock, con calquera instrumento... Dáse afinado.

P: É moi difícil iso de templar gaitas?

R: É o máis importante: antigamente había só gaitas en dúas tonalidades, sempre en brillante, e agora facemos ata quince...

P: Vostede tamén é músico...

R: Hai tempo que non toco nin a gaita nin o clarinete. Recordas o grupo e o tempo apodérase dun...

P: O Curuxeiras foi o seu referente.

R: Pero eu non o coñecín! Era máis vello có meu pai e souben das súas cancións porque a miña nai, que cantaba moi ben, aprendíamas.

P: E que outros gaiteiros dos de antes lle gustaban cando era mozo?

R: Todos! Estaba o López de Baltar, da Pastoriza, e o Francisco do Crego de Sinde... Como tocaba! Facía os descansos da banda --daquela non había orquestras-- e os músicos da banda quedaban mirando para el agarrados aos paos do palco. Despois vin moitos gaiteiros.

P: E Ricardo Portela...

R: Foi un gran amigo meu. Fíxenlle as gaitas. El tocaba en pechado e non daba, porque non se facían gaitas a xeito para tocar en pechado. Eu probei a que traía el e díxenlle: "A esta gaita fáltalle algo" e agradoulle moito o traballo que fixen con el.

P: E dos de agora, que gaiteiros lle gustan?

R: Todos, gústanme todos.