El tiempo
lunes. 05.12.2022
El tiempo
La Opinión de
Javier Nogueira Gotas de Tinta

Cambios no mundo

Táboa2
Hai uns días o escritor Diego Moldes respondía de xeito moi sinxelo unha pregunta moi difícil. Dadas as circunstancias políticas —incluídas as máis recentes, co enésimo regreso de Benjamin...

Memorias do esquelete

Javier Nogueira
Leva anos de moda o que en inglés chamen true crime , series ou documentais que aproveitan aquilo de que con frecuencia a realidade supera á ficción e retratan as fazañas  de certos...

Metabiografía dun criminal

A cara de Franco nunha moeda. EP
HAI PERSONAXES dos que é difícil dicir algo novo, sobre todo os grandes protagonistas da historia do século XX. Hai tantas biografías de Churchill, Hitler ou Lenin –e libros non estritamente...

Un home de Marte

UN MOZO que pasa por pouco dos vinte anos, húngaro que estuda en Alemaña, presenta a súa tese doutoral diante de David Hilbert, o meirande matemático da primeira metade do século XX. Rematada a...

A canteira

Os defensores da democracia seguimos escandalizados, a pesares do tempo transcorrido, co triunfo do fascismo en Italia. De feito, dende o punto de vista do crítico literario, non é difícil...

Redescubrir a Vincent

Retrato de Van Gogh. EP
ALGÚNS artistas non poden escapar ao seu final, por moi grande que sexa a súa obra. Ocorre con Mozart, o sinistro encargo do Requiem e o enterro nunha foxa común –e iso que teño a impresión de que Amadeus de Milos Forman está condenada a un inxusto esquecemento– e tamén pasa con Vincent van Gogh.

Problemas de memoria

En anos despois, o fascismo volve gobernar Italia, non sabemos se como farsa ou como repetición da traxedia do século XX. Pódese disimular o termo, moi desgastado, con outras etiquetas...

Política contra a evidencia

Viralizouse un corte dun programa de televisión. Dous políticos de dereitas discutían cun científico. Ben, o de discutir é unha licenza poética. En realidade os dous opinadores interrompían a quen sabía e facían escarnio e maldicir dos seus argumentos científicos sobre o cambio climático. «Mañá volveremos, se non chega a Apocalipse» —o clásico recurso da esaxeración paródica da razón do opoñente—.

Política contra a evidencia

Hai unhas semanas viralizouse un corte dun programa de televisión. Dous políticos de dereitas discutían cun científico. Ben, o de discutir é unha licenza poética. En realidade os dous opinadores interrompían a quen sabía e facían escarnio e maldicir dos seus argumentos científicos sobre o cambio climático. "Mañá volveremos, se non chega a Apocalipse" —o clásico recurso da esaxeración paródica da razón do opoñente—.

Memorias

Maria Stepánova
Memoria e a autoficción dominan a narrativa europea dende hai un par de décadas e este control semella cada día máis firme. Nas miñas excursións literarias de verán, en realidade, non fixen máis...

Goyesca

Goya
Cando vou a unha cidade gústame marchar cunha biografía dalgún dos seus habitantes máis ilustres. Como pasei uns días do pasado verán en Zaragoza pretendía facerme cunha biografía do aragonés...

Negro, comunista, asasino

Richard Wright
HAI CASE vinte anos un coñecido xornal de Madrid preguntou aos cen autores máis coñecidos de España e Hispanoamérica cales eran os dez libros fundamentais para eles como lectores e escritores. En canto ao século XX, o resultado non sorprendeu: aparecían citados máis escritores estadounidenses ca españois. Porén, ao repasar a lista dos Estados Unidos o que me sorprendeu a min foi unha ausencia: nin un só autor afroamericano.

Fe secular

A MORTALIDADE en España no mes de xullo multiplicou por cinco a cifra media da serie histórica, un dato arrepiante. Os científicos non se poñen de acordo na razón: os efectos da vaga de calor, unha onda de covid que pasou máis desapercibida para os máis novos, un fallo na contabilidade da estatística... ou todo xunto.

Ionqui

O FENÓMENO da drogadición transformouse e, afortunadamente, minguou dende os anos 80. Non vou cansalos aquí con relatos que moitos coñecemos: agullas nos parques, individuos espectrais polas...

Perigo: un escritor

UN XEITO de coñecer aos escritores é polas súas obras, sempre que eliminemos ou fagamos difusa a barreira entre autor, narrador e personaxe —algo que un bo lector, en realidade, nunca debería facer­—. Unha forma mellor, aplicábel sobre todo aos grandes autores, son as biografías —un xénero que xa dende hai anos dá grandes satisfaccións aos que desexan interpretar a Historia (tamén a da literatura) a través dos seus protagonistas—.

Pensamentos máxicos

Joan Didion
ALGO SE move na literatura galega e, polo tanto, na edición de libros en galego. Como saberán os lectores veteranos, esta columna viviu disociada durante máis dunha década: case sempre foi unha...

O outro lado da raia

GALIZA É un país moi grande e secularmente moi mal comunicado, como todos sabemos e vén de quedar claro coa caída dunha das pontes da autovía nos Ancares. Cos nosos case que 30.000 quilómetros cadrados estariamos nun dignísimo posto 139 entre os países da ONU, mil quilómetros por detrás de Bélxica e por diante de nacións coma Israel, Ruanda ou Eslovenia.

Cultura e clase obreira 60-20

A SOCIOLOXÍA da cultura é un asunto complexo. Sempre o foi e éo máis na posmodernidade líquida, nuns intres nos que categorías de pensamento coma clase, verdade, liberdade ou centralidade...

A decadencia

Augusto
OS ANOS 80 en España foron moi bos para as clásicas mainstream, grazas en boa medida a que Felipe González puxo de moda as Memorias de Hadriano de Marguerite Yourcenar —non é a mellor...

Cen pegadas

Javier Nogueira - Cen pegadas
COMO becerrense que son, o meu modelo literario e cívico non pode ser outro que o da escritora Helena Villar Janeiro, con quen teño o pracer de tratar decote grazas a ese milagre das redes...

Pobre, negra e maltratada

Buchi Emecheta. EP
EN CALQUERA persoa informada a verba xenocidio provoca un arrepío, como ben podemos comprobar nos últimos meses en Ucraína. Aínda non podemos saber se alí ocorreu tal cousa, mais a simple sospeita mete medo. Bardante isto, o mundo xira moi rápido e o horror desaparece para deixar paso á seguinte traxedia.

Vieiros novos

Judith Schalansky. EP
NAMENTRES O penúltimo bestseller sobre a historia de Roma rebenta as listas de libros máis vendidos, ben acompañado por certa narrativa mediocre en canto a tema e estilo e o triste efecto da fin...

Limpar o borrón

Diego Moldes ballena
ALGO BO de ter unha columna de libros durante moitos anos é que ás veces o crítico pode conceder segundas oportunidades. Hai autores nos que un observa grandes posibilidades, tamén dentro do...

Un pasado sucio

QUIZÁIS UN XORNAL non sexa o lugar máis acaído para afirmar o que imos dicir agora mesmo, mais alá imos: ás veces as entrevistas de promoción non fan favor ningún aos autores que as realizan.

Nos suburbios

Nos suburbios - Javier Nogueira
UN HOME alto e delgado, cunha gabardina que lembra a Bogart nos seus mellores filmes, observa en silencio unha pedra branca que cobren as follas verdes. Non hai un só símbolo relixioso, posto que estamos no Cemiterio dos Ingleses en Roma —o camposanto que os romanos coñecen coma Cemiterio dos Artistas pois alí xacen Keats, Shelley ou Gadda—. Mira unhas simples letras (Gramsci) acompañadas de lugares e datas.

Cada faragulla

Anne Frank. EP
LIN O DIARIO de Anne Frank, como debe ser, na miña adolescencia. Non me mandou ninguén nin, daquela, me gustou moito. Si lembro que foi un dos primeiros libros que merquei, nunha edición de peto...

"Quero estar sedado"

The Ramones. EP
THE RAMONES non é precisamente o meu grupo preferido, mais si me gustan varias das súas cancións máis coñecidas –ou clásicas, se se quere–. Unha delas é I wanna be sedated  e ten unha...

Antifa

Los familiares portan el féretro con los restos mortales de Franco tras su exhumación. EMILIO NARANJO (EFE)
COMA CASE que todos os millennials, eu tamén uso os memes para me comunicar. Un dos meus preferidos é a versión simplificada dunha viñeta máis complexa e coñecida. Aparecen tres monigotes: á...

Como una moto

Bob Woodward e Leonard Bernstein
É PROBÁBEL que Bob Woodward sexa o xornalista máis famoso do mundo e o asunto non vén de hoxe, nin sequera deste milenio. É así dende que as súas pescudas —e as de Carl Bernstein— levaron á dimisión de Richard Nixon como presidente dos Estados Unidos —cando os mandatarios daquel país marchaban sen necesidade de montar un golpe de estado antes— e dende que Robert Redford o interpretou na magnífica Todos os homes do presidente.

Delirios continentais

Perón
A proposta inicial de Granés asusta pola súa audacia, expresada xa no subtítulo: facer unha historia cultural e política de América Latina —si, con Brasil incluído, o que engade un xiro máis ao pinchacarneiro intelectual—.