domingo. 25.10.2020 |
El tiempo
domingo. 25.10.2020
El tiempo

Momentos antes de ‘A love supreme’

Estamos en 1964. Un cuarteto encamíñase ao estudo para grabar un disco que cambiará a interpretación da música. John, McCoy, Jimmy e Elvin rexistran A love supreme. Meses antes, nos mesmos estudos de New Jersey tocaran case 40 minutos para unha banda sonora. Esas sesións son o novo disco de John Coltrane, Blue World, que se publicará o venres
John Coltrane
John Coltrane

EN 1964 The Beatles invadiron os Estados Unidos e John Coltrane entrou nos estudos dirixidos por Rudy van Gelder polo menos tres veces. Na primeira delas, entre abril e maio, rexistrou Crescent. Na última, a comezos de decembro, gravou A love supreme. Entre unha e outra volveu ao estudo para plasmar outros case corenta minutos e música que non era para un disco seu. A formación para esta sesión era a mesma que se coñece como o cuarteto clásico de Coltrane: McCoy Tyner no piano, Elvin Jones na percusión e Jimmy Garrison no baixo, ademais de Trane ao saxofón. Garrison tivo máis papel que a interpretación porque o baixista tiña amigos comúns co director de cine canadiano Gilles Groulx (Montreal, 1931-1994). O realizador buscaba naquel tempo unha banda sonora para a longametraxe Le chat dans le sac, unha película en branco e negro sobre unha parella que padecía dificultades similares ás que Quebec tiña na súa relación con Canadá.

Groulx insistiulle a Garrison para contar coa participación de Coltrane. O saxofonista accedeu e co seu grupo habitual entrou no estudo. Gravaron 36 minutos de novas versións de pezas que se poden considerar standars no seu repertorio, Naima ou Village blues, por exemplo, ou a que dá título ao novo disco, Blue world. O realizador levou os 37 minutos, pero só utilizou dez para a súa película. Coltrane esqueceu notificar ao seu selo que fixera ese traballo quizais considerando que a música só estaba destinada á banda sonora. Á súa primeira e única banda sonora. 


O biógrafo do saxofonista, Ashley Kahn, explica nas notas ao disco, a conversa entre o músico e o realizador. Groulx tiña na cabeza un xeito de lista de pezas que lle prestaban e pasoulla. Coltrane contestou segundo lía: "Esta si, esta non. Esta non é miña". Para rematar a conversa, asegurou ao director: "Sei o que queres".


John Coltrane non puido ver a película sobre as dificultades dun xornalista e a súa parella no Montreal qebecuá, nin as influencias da Nouvelle Vague, pero quizais non importaba moito porque esa non era o xeito de traballar do músico nacido en 1926 en Hamlet, North Carolina. Non precisaba de antecedentes e, neste caso, era máis incorporar a música á película. A cinta quedou con dez minutos do John Coltrane Quartet e o resto pasou a un arquivo.

O seu baterista, Elvin Jones aseguraba que non se descansaba naquela época e que terían chegado a tocar xuntos My favorite things unhas 1.500 veces.


O saxofonista, nas súas palabras, vivía en 1964 un ano bo. Levaba máis ou menos tres anos de seis actuacións por semana, 45 semanas por ano. O seu baterista, Elvin Jones, que actuou en 2002 na Fundación Barrié da Coruña, aseguraba que non se descansaba naquela época e que terían chegado a tocar xuntos My favorite things unhas 1.500 veces. A aparición de Crescent, quizais non moi valorado na estensísima discografía do músico, supuxo un cambio de ton, un avance no conxunto da súa carreira, igual de libertario, menos frenético; igual de impetuoso, máis profundo.


O vindeiro venres publicarase Blue World, que será o segundo disco de Coltrane nos últimos dous anos, despois da edición de Both directions at once. Os seguidores do músico que foi capaz de saltar a disciplina de Miles Davis nunha gravación dirán que esta recente descuberta non é tan importante como a primeira, non revela tantas cousas novidosas sobre Coltrane e o seu grupo. Pero este Blue World foi grabado na antesala de A love supreme e o cuarteto co seu líder están operando dun xeito semellante. Por esa época, segundo lembraron McCoy Tyner e Elvin Jones, o cuarteto actuaba e rexitraba cun proceder parecido. Coltrane explicaba aos músicos onde quería chegar, os elementos fundamentais da sesión, e deixaba moito espazo para que cada un puidera desenvolver as súas achegas. Tyner, que actuou no Festival de Jazz de Pontevedra de 2004,  explicou a Kahn que o saxofonista non detallaba moitos pormenores cando se trataba de gravar: "Levabamos tanto tempo tocando xuntos que a banda tiña son propio. Podías facer o que quixeras sempre que tiveses presente a forma". O pianista fala ao biógrafo deses meses finais de 1964. Nese tempo Coltrane chegaba ao estudo e «escribía nun papel os símbolos dun grupo de acordes moi básicos, podías oír a relación entre os acordes e como encaixaban entre eles, pero non é que chegara e dixera quero que toquedes isto ou outro».


Entre decembro e xaneiro próximos haberá que celebrar o 55º aniversario da publicación de A love supreme, un disco convertido nunha referencia que, por veces, parece máis un mito cultural que o prodixio dun disco producido nunha soa sesión por catro músicos que se coñecían moi ben e cun Coltrane seguro de ter encontrado un son que representaba a espiritualidade do humano. Un álbum que espertou a atención dos músicos de jazz, pero tamén do rock e da clásica e que, 55 anos despois, é un dos escasos discos do xénero que entra nas seleccións dos máis importantes do século XX. Un disco que, quizais, tivo en ‘Blue world’ un anticipo.

Momentos antes de ‘A love supreme’