El tiempo
viernes. 03.02.2023
El tiempo

Futuros inciertos

Konrad Adeanuer
Konrad Adeanuer

EU NON SON politólogo nin especialista en calquera eido que teña que ver coa Política, mais, como cidadán, si podo apreciar que o espazo da dereita en Occidente se está a reconfigurar. Á dereita das forzas tradicionais —liberais, demócratacristiás e conservadoras— apareceu o monstro da ultradereita, coa defensa da desigualdade, racista e homófobo. Que facer con el? Manter un discurso propio e deixalo fóra dos espazos democráticos? Ou asumir unha parte do seu discurso e tentar quedar con parte dos seus votos?


Un agardaría nun libro que se titula El futuro del centro-derecha en Europa, coordinado por Ángel Rivero e Edurne Uriarte en Tecnos, respostas a estas complexísimas cuestións. Por desgraza, é imposíbel atopalas. A obra está dividida en dez capítulos dedicados a cadanseu país e en ningún deles se dedica máis dun par de páxinas ao que pode ocorrer dende 2023, algo que resulta curioso se temos en conta que si se acepta a premisa de partida: a dereita europea está en crise.


Quizais unha das razóns estea no motor da obra. Edurne Uriarte, que non só actúa como coordinadora senón que escribe o capítulo dedicado a España e a conclusión e colabora na introdución, ten unha traxectoria profesional tan indiscutíbel como obvia son as súas posicións políticas dentro do taboleiro español. Deputada do Partido Popular e habitual de faladoiros ultras, representa intelectualmente a unha parte desta forza que é partidaria de chegar a acordos coa ultradereita —á que non considera ultra, por suposto, senón populista—.


A grande forza do libro non se atopa, polo tanto, na análise do futuro senón na súa capacidade para tirar unha foto fixa da situación actual da dereita europea e como se chegou ata este punto. Todos os autores amosan fondos coñecementos da historia e a socioloxía política de posguerra e traballan a fondo tanto os datos electorais coma os sociolóxicos. Resulta de interese particular a pescuda sobre as correlacións entre clase social, idade e nivel educativo nos resultados electorais en cada un dos países.


As razóns da crise son sinxelas de ver se se atende a estes números: o centro-dereita, en xeral, e tal como constatan os autores, recibe o apoio do electorado de máis idade, máis rural e con máis ingresos... pero non capta votos que poderían ser seus noutros estratos, xa que eses sufraxios van aos ultras. Mención aparte merece o capítulo dedicado a Hungría, no que o autor se esforza en presentar o partido de Viktor Orbán coma un membro máis da familia popular —só polo feito de que nestes anos agromaron opcións aínda peores—. Fracasa, como non podía ser doutro xeito, e acaba por demostrar a perigosa deriva de certa parte da dereita europea, afastada de calquera concepto de liberdade por moito que usen e abusen da palabra.


Na conclusión a profesora Uriarte sinala un último problema para as dereitas europeas: a tolerancia dos discursos públicos co comunismo e o que ela considera ideas radicais de esquerda. Habería que aplicar aquí o meme das redes sociais: Amiga, date cuenta. Pode ser que as nosas sociedades estean formadas por unha intelectualidade comunista que pasa o día a lembrar a Stalin... ou tamén é posíbel que as que se denominan ideas radicais de esquerdas en realidade non o sexan tanto e que o desprazamento cara a dereita de certos sectores políticos estea a converter aos liberais en esquerdistas e aos esquerdistas en perigosos comunistas defensores da ditadura do proletariado. E que de aí veña a incerteza do seu futuro.

Futuros inciertos
Comentarios