O amor entre os estranxeiros

SUPOÑO QUE AGORA tería sido diferente, máis fácil e fluído. Pero eran os anos 80. Seguiamos comunicándonos coma nas décadas anteriores do século XX: por teléfono e por carta. Pero, sobre todo, comunicabamonos mirándonos á cara, escoitándonos, como en todos os milenios pasados desde que usabamos a lingua de signos para darnos indicaciones ao cazar mamuts. Eu tiña 20 anos e aínda menos paciencia que agora. Pensaba que deberían acontecerme feitos sorpredentes a cada instante, feitos que tería que anotar nun caderno Moleskine para sentarme revivilos na vellez. Pero a vida non consiste niso, senón nunha longa e reiterativa rutina. A oportunidade para ser felices non é que nos acontezan marabillas, senón aprender a descubrir pequenas luces no medio de marasmo dos días que se copian uns a outros.

Cristina tiña un defecto: non podía contar historias. E ben, estabamos contentos acariciándonos as mans e bicándonos, pero eu necesito que me conten historias para poder soportar a repetición do ciclo eterno de mañás, tardes e noites do que unicamente podes liberarte coa morte. E carezo do menor interese en cumprir o destino biolóxico de desaparecer.

Nunca souben o que Cristina pensaba de min porque era xorda. Falabamos idiomas distintos. Ela comprendía o meu porque fora escolarizada no meu instituto, en Ribadeo. Viña dun colexio dunha cidade seca. Trasladárase á costa porque os seus pulmóns, tan pálidos, precisaban da humidade para respirar. Marchou no segundo curso de BUP para ir a un centro especial. Daquela cando empecei a botala en falta. Ata hoxe.

Cristina sorría todo o tempo e movía as mans coma bailase hip hop, incesante e nerviosamente. Eu trataba de seguir as súas frases mudas relacionando unhas palabras debuxadas no aire coas seguintes, pero era como acertar o truco dun ilusionista que che está facendo un número con naipes a vinte centímetros da cara.
Esta semana lin 'La extranjera' (Anagrama) de Claudia Durastanti. A autora vai recordando episodios da súa vida coma filla de dous xordos italianos. Durastanti defínese como 'accidental american' porque naceu en Brooklyn, onde foi "inmigrante ao revés". "Aos seis anos trasladouse desde Brooklyn a un lugar de Basilicata, onde había máis cabras que persoas".

Recordoume á miña filla, Sara, cando usou esa frase para expresar a súa desesperación. Tiña 16 anos e os seus pais pensamos que era unha idea luminosa mandala un ano a unha granxa aillada ao norte glacial dos Estados Unidos, cerca  da fronteira xeada con Canadá. Levaba dous días e temimos que se nos fundira coa neve perpetua. Chamou chorando: "Vexo máis renos que persoas". A ver, que sufrín moito neses dez meses, que añorei enormemente a Sara; pero ela acabou por atopar o xeito de ser feliz na casa perdida de Cornville, como sempre fai. Ten unha habilidade inmensa para logralo. E si, foi unha idea luminosa. Marchara sendo cría e volveu sendo adulta.
O libro de Claudia Durastanti é unha crónica de linguas, de pais que non oen, pero que berran porque queren ser comprendidos e se negan a aprender a lingua de signos para evitarse asumir a súa carencia ante os outros. É unha crónica dunha familia que vai e vén entre Nova York e Basilicata, unha bisbarra mísera do sur de Italia salvada de ser unha terra sedenta e fendida por unhas bolsas de petróleo nas que se puxeron ricos uns empresarios norteamericanos. A crónica de 'La extranjera' fala de emigrantes italianos que americanizan os apelidos, coma castelanizamos os nosos, e que finxen non entender a lingua natal por non asumir unha carencia ante os outros. Nunca souben por que coñecer dous idiomas era unha carencia en comparación a coñecer un.

Grazas a esta lectura puiden adentrarme na alma de Cristina, agora que non sei dela hai corenta anos, agora que non serve para nada a maiores de alimentar a miña melancolía. Síntome como se botase migas de pan a unhas pegas que fixeron niño noutra parte do barrio.

Entre nós, os oíntes, o amor consiste nun azar. Atopamos a alguén, mirámonos e todo se bota a rodar. Non hai ningunha razón para namorar dunha persoa en concreto e non dos centos delas coas que nos relacionamos cada día. Pero Durastanti explica que unicamente un xordo pode amar outro con fondura porque eles ignoran o significado da palabra 'quérote".

A nai da escritora explícallo con crueza: "Nunca amei o teu pai. O amor entre xordos non existe. É unha fantasía dos que oen. Existe o sexo, a intimidade, pero non esa necesidade de amar. A similitude é o primeiro". A continuación, en parte en broma e en parte en serio, di "os aristócratas e os vampiros emparellan entre eles para manter a especie".

Deduzo que se xenera un consolo entre dous desesperados, entre dous estranxeiros que se achegan un a outro porque están rodeados de nativos que os ignoran, non unicamente na estensa e altísima Nova York, senón tamén nun pequeno lugar de Basilicata. O pai da autora romantiza a situación contandolle que coñecera a nai liberándoa dun agresor. Lembro de cando o meu pai me contaba que conquistara a miña pai pelexando contra catro pretendentes. De vez.

 Andando os anos, os pais da novelista danse conta de que o seu vínculo é a misericordia mutua. Acaban por divorciarse.