Mondoñedo non o acabas

Javi Nogueira, aquí o compañeiro de páxina que escribe cousas ben estudadas sobre os libros que son novidade en París e Berlín, convidounos aos amigos a xantar capón en Mondoñedo. Foi polo Nadal mentres nevaba aló arriba no Fiouco. Contada así a movida parece que fixemos un cosplay dos pais da Constitución, como a rapazada que se viste de Songoku ou Pokémon, pero coas canas dos lados amarelas, os dedos cor da nicotina e afrouxando o groso lazo windsor aos entrantes dicindo: si, estaba complicada a Xesta, pero nada comparado coa que caía saíndo de Madrid, como patinaba o 124, case lle aforramos o traballo á Eta.

O Javier, para todo o que traballa, que o fai arreo, e todo o que le, que é como un demo, resulta un home feliz e completo. Eu vino cos seus alumnos do San Rosendo. Se lle perden o fío pode recuperalos nun minuto botando un conto calquera de Becerreá, que son de morrer da risa, recitando os xenocidios balcánicos ou pode que simplemente cuns pecados que ben darían nos concursos de blasfemias que gañaba Maruja Mallo. De nacer nun século anterior estaría entre os prebostes da cidade, e iría entre clases tomar o chocolate no pazo arcebispal e xogar ao tresillo cos curas, e discutir con eles o marxismo e a plusvalía, todo en latín, para darlle máis sustancia. E levando el a razón cando marcha recollendo o abrigo, porque tremendo é de disuasorio. Pero Javier terá que conformarse con amigos como nós. Xa levou privilexio abondo indo todo os días traballar a Mondoñedo.

Eu alí vou como quen vai a Disneylandia ou ao Santo André de Teixido. Aparécenseme unhas cousas diante que penso que as puxo o Concello para que as conte, como se o algoritmo fose perfecto para darme o material dos meus soños. Cando chegamos á Praza da Catedral xa estaba a papanoelada moteira. A miña opinión era que tales eventos merecerían o fusilamento diante das súas familias; noutras cidades é insoportable, groseiro, grotesco: greas de señores asaltando o espazo público a montar un barullo enfermizo coa escusa de la felicidad de los niños. Pero aquí, hai, como sempre, era outra cousa. Os motoristas: poucos e valentes, que as estradas andaban terribles e o frío, matador. Algúns levaban máquinas de trial cos carenados salpicados de lama conxelada; escoitalas baixar dende o monte e rodar polas pedras tivo que parecer resaca das San Lucas ou eco de carlistada. Un vello sacerdote remexería no caixón apañando cartuchos do Winchester. Eran parellas de divorciados a vivir moi forte unha historia de amor, abrazándose sobre a grosa roupa de moto, rica en logotipos. Na carpa puñan callos e tiraban garimbas. Un dj pinchaba techno dos 90 en manga curta. Era como Sirat con Andy Chicherter.

Entón o Javier dixo: antes de ir xantar imos visitar un pazo. Estaba un pouco retirado, algo máis arriba do val. Aparcamos diante doutra casa, onde un can grande amarrado en cadea longa nin se molestou en ladrar. Os nosos pazos nunca foron moi ricos. Manuel Gago, que tamén está no Táboa e tamén estaba con nós en Mondoñedo, contaba que nos châteaux do Loira flipara coa comparación. Este andaba que nin a caer nin para entrar a vivir, polo menos non acabara nin para facer vodas nin para que alguén o desfixese por dentro para deixalo a gusto de futbolista. Recibiunos un home que se presentou como o guía, pero que cantaba que era o dono. Nese momento recibín outra vez o ticket do parque temático de Vallibria; cada estancia tiña, segundo o relato: a croa dun castro, unha terma romana, unha vía romana, un castelo templario —aquí queimaron unha bruxa— un salón masónico —ás veces veñen facer os seus ritos—, un faiado satanista. Eu botaba de menos algo de ovnis e nazis, en plan 'Aquí durmiu Hitler camiño de Samos'.

Non había lebreiros deitados fronte unha cheminea crepitante, pero si todas as historias posibles en mil obxectos arrombados. Foi bonito quedar shockado escoitando as mesmas cousas que cando era neno nos 90 parecían normais; nesta cadea mataron de fame a un negro, esta botella está marcada por algo moi simpático que era darlle absenta ás mulleres, aquí gardaban ás rapazas para que non fosen apetecidas —que palabra tan viciosa— polos veciños. Igual fun un pouco pusilánime non dicíndolle nada, que non rirlle as gracias tampouco é dabondo, pero tamén non resulta de recibo liarlla a quen che está mostrando a súa casa.

E logo xa, o capón, que deu menos reparos. E iso que eu son vexetariano.