Carta de amor a la provincia de Ourense

PENSAMOS QUE viñan por nós: ese foi o momento de pánico cando anunciaron que ían suprimir as comarcas. Co revolto que anda o mundo, que andan a secuestrar presidentes e lles cambian de chándal vinte veces como se fosen os cantantes de Panorama, que nos anexionan as estremeiras, pois parece toda estremonía sexa posible. Xa viamos formar aos 'einsatztruppen', que para iso e para comer nunca faltan voluntarios, e veña, a baleirar o rural así polas bravas. Sabemos pola Historia que comezan por non arranxar as fochancas que o temporal deixou na estrada e logo ves que te meten nun camión —porque nin tren haberá— rumbo a Kolimá.

O estremo oriental de Galicia non mete tanto medo como a Siberia, máis que algúns europeos en Valdeorras discrepen desta opinión. Nos tempos das purgas había quen daba escapado dos 'lagers' e ía esfameado pola taiga buscando sabe Deus que, xente que non coñecese a Stalin; pero nas aldeas a xente nunca foi parva e como daban pola cabeza dos prisioneiros medio saco de patacas e unhas entradas para o Land Rover, pois mataban a quen vían despistado e logo xa tal preguntaban. Morreron desa maneira un feixe de científicos, cartógrafos, enxeñeiros, poetas soñadores; nada irreparable.

Un vai a Ourense como quen vai de peregrinaxe. A ser alumeado, porque despois do contacto ninguén sae indemne, ou a molestar, inasumible é a experiencia. Participar dunha terra límite, incendiada, que nunca repousa, que sempre rebule. Que na maldición de ferver ten o privilexio de queimar. Nun país onde as organizacións administrativas posteriores ao Paroquiale Suevorum do San Martiño dumiense xa nos parecen modernas, que non acabamos de aceptar o roubo que Javier de Burgos fixo das sete antigas provincias, Ourense traza as súas lindes formais xusto por riba das que intúen os corazóns.

Dise de nós os galegos que gardamos especial relación con tempo. Que somos máis de eras xeolóxicas que de prazos concretos. Isto non aplica tampouco a Ourense; Basilio Álvarez, o cura de Beiro, este que fundaba xornais moi moderados (chamábaos La Galerna, La Zarpa) e defendía pasar as fouces campesiñas polas gorxas dos caciques, medrou nun ambiente oteriano, de lamizal, trabuco e reverencia, e morreu vendo pasar pola ventá do asilo en Tampa, Florida, coches cor pastel e molduras cromadas que imitaban as formas dos avións supersónicos.
Normal que no salvaxe leste epitomicen a devoción galega polos coches. Valen tanto para a descoberta como a fuxida, conectar como evadirse, a vida plácida e a pulsión arroutada. Un dos maiores deportistas do país naceu en Ourense e inventou os grandes ralis. Estanislao Reverter tiña estampa de industrial turinense: corpo ancho, nariz de loitador, ánimo disposto a unhas hostias no Casino a quen dubidase da honra piemontesa.

De Italia trouxo o lume da competición e o estrondo das máquinas a derrapar. Obsesionado con levar á terra o máis avanzado no automobilismo, comprou dous —non un: dous— Porsche 911R. Falamos dun tempo onde ter na casa un Seat 600 era cousa seria. Pois Reverter fíxose con dúas unidades das 24 fabricadas en Alemaña, versións de carreiras dun deportivo que xa no modelo domesticado tiña sona de malo de levar. A peculiar arquitectura do coche —motor e propulsión traseira colgado tralo eixo— facíano terriblemente eficaz pero tamén imprevisible e caprichoso. Controlalo requiría paciencia e respecto, cousas que nunca lles sobran aos homes adiñeirados. En fin, que pasou o que tiña que pasar e un dos 911, levado por outras mans, acabou desfeito nun pretil no alto do Rodicio.

Entón comezou unha das historias máis ourensás posible: a do Alpinche. O bo de Estanislao, que ademais de entusiasmo e inventiva tiña talleres e tamén a concesión de Land Rover —tódolos 4x4 que con aire marcial desafían ao tempo e ao confort de Melón á Mezquita vendeunos el— ocorréuselle aproveitar a impetuosa mecánica Porsche meténdolla a un chasis particularmente lixeiro, e polo tanto máis áxil de mover. A carrocería do Alpine A110, en fibra de vidro, parecía axeitada. Logo había detalles: o motor non cabía. A transmisión rebentaba. Apañaron e a partir de tres coches fixeron unha besta lendaria. Todo potencia, de fiabilidade ía xusta: ou gañaba ou rachaba. Como o Golem ou o monstro de Frankenstein, só responde ao seu creador; noutras mans decaía, desistía, tiraba á cuneta. 

Nunha fuxida para adiante, metíanlle inda máis potencia, maior carga. Ensanchado, con pezas de Land Rover para reforzar, o Alpinche adquiría a cada evolución un aspecto máis monstruoso. Ata que nun mal rallye foi demasiada avaría e impedido por un cambio de normativa quedou arrombado nun taller. Sempre a lei contrariando os impulsos en Ourense: todo está en 'A Esmorga'.